http://wordpress.cinemapp.com/wp-content/uploads/2019/09/ad-astra_6-e1569061021176.jpg

Ad Astra: onevenwichtige scifi-odyssee

Het universum inspireert filmmakers al decennialang. Ofwel om iets te zeggen over de plaats van de mens in de oneindige kosmos, ofwel om intieme verhalen over menselijke relaties uit de doeken te doen tegen de achtergrond van het heelal. The Lost City of Z-regisseur James Gray kiest met zijn ruimte-epos Ad Astra voor het tweede door Brad Pitt tussen de sterren op zoek te laten gaan naar zijn vader.

Pitt vertolkt Roy McBride, een gerespecteerde astronaut die in de nabije toekomst de opdracht krijgt om de oorzaak te achterhalen van een natuurfenomeen dat de aarde bedreigt. Zijn werkgevers vermoeden dat Roys vader iets met het fenomeen te maken heeft. Het is de start van een zeer persoonlijke en confronterende odyssee van de maan over Mars tot Jupiter voor het hoofdpersonage.

Bijna elke recensie van Ad Astra maakt de vergelijking met Apocalypse Now (1979), wat terecht is. Net als die film hypnotiseert Grays nieuwste je met de zoektocht van een man naar een mysterieuze figuur die mogelijk een gevaar vormt. Ad Astra wil net zoals het meesterwerk van Francis Ford Coppola een beklijvende, meditatieve trip zijn die een genre gebruikt om diepere dingen te zeggen over de mens en de onderwerpen die de revue passeren. Maar Gray moet toch nog wat boterhammen eten als hij cinema wil maken die even hard aan de ribben blijft plakken.

Het probleem van Grays films is vaak dat ze maar enkele stappen verwijderd zijn van grootse cinema. Dat was het geval met The Immigrant (2013) en met The Lost City of Z (2017). En nu ook met Ad Astra. Zijn ideeën over een man die getekend is door een afwezige vader en eenzaam door het heelal tuimelt, zijn net niet gewichtig genoeg om een emotionele filmtrip op te leveren die zwaar genoeg doorweegt. Het gevolg is dat je twee uur lang koeltjes naar het witte doek zit te staren zonder dat het geheel echt onder je vel kruipt.

Het is de bedoeling dat we in het hoofd van McBride belanden via een steriele voice-over van Brad Pitt, die de gesloten persoonlijkheid en verdrongen gevoelens van het personage onthult. Die semi-Malickiaanse aanpak werkt tot op zekere hoogte, tot je merkt dat de innerlijke monologen van McBride cliché en niet sterk geschreven zijn. Als kijker wil je de zoektocht, de twijfels, de pijn en het verlangen van McBride tot in je botten voelen. Maar dat gebeurt nooit.

De film had daarom gerust wat langer mogen zijn, zodat het emotionele aspect van McBride wat beter kon uitgewerkt worden. Scènes voelen vaak vluchtig en onvolledig aan om binnen de speelduur van twee uur de volledige ruimtereis van McBride mooi af te werken. Dat laat je achter met een knagend gevoel. En een zachte teleurstelling. Ad Astra is een ambitieuze film en dat maakt zeker indruk. Maar het volledige potentieel van die ambitie wordt helaas nooit bereikt. Het einde van de film moet aankomen als een stomp in de maag. Maar omdat de film niet voldoende bagage meegeeft om dat effect te bekomen, blijf je ook daar op je honger zitten.

Is Ad Astra daarom een mislukking? Niet helemaal. James Gray trakteert je op een unieke visie die je helaas niet veel meer tegenkomt in de hedendaagse Hollywoodcinema. Gray is een klassieke filmmaker die met glinsterende ogen kijkt naar zijn leermeesters uit de jaren zeventig en naar de grote filmauteurs van de jaren veertig, vijftig en zestig. Hij wil zo graag die cinema terug tot leven wekken en zich naast namen als Coppola, John Huston en Howard Hawks nestelen. Een bewonderenswaardige missie die hij tot nu toe nog niet vlekkeloos heeft volbracht. Maar hij probeert. En dat voel je in elk frame. Een James Gray-film is steeds een film die met bloed, zweet en tranen gemaakt werd. En dat zie je in het eindproduct.

En voor Ad Astra kreeg hij de hulp van een bende andere toptalenten. Max Richter verzorgt een buitenaardse soundtrack die nooit té aanwezig is. Het camerawerk van Nederlander Hoyte Van Hoytema is zoals vanouds indrukwekkend en een lust voor het oog. Brad Pitt levert een ingetogen acteerprestatie af die nog maar eens bewijst dat hij meer in zijn mars heeft dan enkel maar good looks. En ook het production design van Kevin Thompson mag gezien worden.

Is dit nu een indrukwekkende toevoeging aan het scifi-genre? Zeker. Maar een meesterwerk is dit niet. Daarvoor is deze film nog iets te wispelturig en niet diepgravend genoeg. Ad Astra is een auteursfilm die respect afdwingt, maar je nooit volledig opslorpt. Iets wat je wel verwacht van dit soort cinema.