http://wordpress.cinemapp.com/wp-content/uploads/2019/10/FFGent.png

De demonen van Film Fest Gent 2019

Hoewel er weinig echte horrorfilms op de affiche van Film Fest Gent 2019 staan, doet het festival toch zijn best om ons de stuipen op het lijf te jagen. Doorheen het programma spookt een reeks demonen uit het verleden en heden die ons proberen wakker te schudden.

Met het theatrale aanzicht van Rossy de Palma in een bloedrood kleed kon de affiche van de huidige editie niet meer Spaans aandoen. Het land brengt ook een duister verleden met zich mee. De wreedheden van de Spaanse burgeroorlog bleven jarenlang verborgen onder het Franco-regime en de huidige samenleving weet nog steeds niet hoe de oude wonden te helen. Die heikele kwestie dwaalt doorheen de oude en nieuwe Spaanse cinema.

De klassieke regisseurs putten talrijk uit het moeilijke dictatoriale verleden. Carlos Saura zocht zijn heil in de symboliek en maakte met Ana y los Lobos (1973) een aanklacht tegen de intrinsieke verbondenheid van de overheid, het leger en de kerk in het Spanje van el Caudillo. In El Espíritu de la Colmena (1973) van Víctor Erice gaat een jong meisje op zoek naar Frankenstein, een escapistische fantasie tegen de burgeroorlog waarin ze opgroeit. Een clown gaat letterlijk het nationalistische leger van Franco te lijf met een machete in Balada Triste de Trompeta (2010) van Álex de la Iglesia. Talrijke manieren om met het verleden om te gaan, maar een voor een angstaanjagend.

Het worstelen met de geesten van het verleden verdween niet uit de Spaanse cinema en heeft zijn weg gevonden naar het hedendaagse witte doek. Alejandro Amenábar, Oscarwinnaar met Mar Adentro in 2005, keert terug met While at War, een historische vertelling waarin generaal Franco Spanje tot een burgeroorlog brengt. De regisseur wil niet alleen het diepe Spaanse trauma bespreken maar ook de ondemocratische tendensen in Europa.

Geesten dwalen door het dorp van Les Perseides waarin een jong meisje leert over het donkere verleden van haar vaders dorp. Alberto Dexeus en Annia Gabarró vertellen een spookverhaal over, opnieuw, collectieve nationale trauma’s.

Buiten de Spaanse landsgrenzen maken andere onheilspellende figuren hun opwachting in Gent. De mythologische La Llorona, letterlijk de wenende vrouw, kwelt een voormalige generaal in zijn statige villa nadat hij berecht is voor genocide. Op straat breekt protest uit terwijl binnen zijn familieleden steeds meer vragen stellen over de rol van hun vader in de Guatemalteekse geschiedenis. Jayro Bustamante, bekend van Ixcanul (2015) en Temblores (2019), gebruikt horrorelementen om het verleden van zijn land bloot te leggen.

Mati Diop, de Frans-Senegalese regisseur van Atlantique, kwelt ons dan weer met de geesten van verdronken vluchtelingen. In tegenstelling tot de Europese media, richt de Franse haar camera op de achterblijvers aan de Senegalese kust, die wraak nemen op zij die het leven van hun geliefden verziekten. Een magisch-realistische aanklacht op de barre omstandigheden die migranten wanhopig op zoek doet gaan naar een beter leven, wat hen uiteindelijk zal maken tot spoken op zee of in Europa.

Het zou natuurlijk allemaal een geestig toeval kunnen zijn. Maar in tijden van politieke verdeeldheid en algemene verzuring, lijkt het filmprogramma van Gent ons iets duidelijk te willen maken. En zoals elke goede duiveluitdrijvingsfilm ons ondertussen heeft geleerd, verdwijnen demonen pas wanneer we onze geesten frontaal confronteren.