http://wordpress.cinemapp.com/wp-content/uploads/2019/11/AndThen3.jpg

Interview Levan Akin, regisseur van And Then We Danced

Voor zijn derde langspeelfilm trok de Zweedse regisseur Levan Akin naar het land van zijn voorvaderen, Georgië. Daar vond hij traditie en folklore, maar vooral jongeren vol dromen en frustraties. Die ervaringen deelt hij in de prachtige film And Then We Danced, waarin de jonge Merab danst om zijn liefde en trots uit te drukken.


Na twee Zweedse films besloot je om naar Georgië te trekken. Waarom?

“Ik heb Georgische grootouders en als kind was ik altijd gefascineerd door volksdans omdat landen zo hun geschiedenis en traditie tonen. Georgische dans is zeer expressief maar toch nog zeer onbekend bij het grote publiek. Ik ging naar Georgië zonder echt te weten wat ik wilde doen. Ik ging uit van mijn nieuwsgierigheid en sprak met mensen die ik interessant vond. Veel mensen in de film zijn geen professionele acteurs, maar mensen die ik ontmoette op straat. We moesten zeer flexibel zijn omdat we geen groot budget hadden én door het onderwerp van de film.”

Een film maken met homoseksuele personages in Georgië klinkt als vragen om problemen. Hoe verliep dat?

“Wat mij vooral frustreerde, is de dubbele houding van Georgië als land. Aan de ene kant beschermt het LGBTQIA+-rechten en minderheden maar de wetten worden niet nageleefd. Zo reserveerden we regelmatig zonder problemen locaties bij een stadsinstantie om dan de dag voor het filmen te horen te krijgen dat ze plots bezig waren met renovaties. Zonder dat wij iets vertelden, deden geruchten over de film snel de ronde. Daardoor moesten we bodyguards inhuren en ontvingen we zelfs doodsbedreigingen. Toen ik terug thuis kwam in Zweden was ik leeg en doodvermoeid.”

Was het die moeite dan wel waard?

“Absoluut. Tijdens het draaien van de film had ik steeds het gevoel dat de film iets belangrijk betekende voor Georgië. Dat maakte het makkelijker om verder te gaan. Toen ik jonger was vertelden mensen hier altijd dat iedereen in het Westen homoseksueel was, maar dat zoiets in het Oosten niet bestond. Een film zoals And Then We Danced is belangrijk omdat het voor vele mensen de ogen opent over hun eigen cultuur en het doet jongeren zich erkend voelen.”

Weg van de homoseksuele clichés

Cruciaal voor het verhaal is hoofdrolspeler Levan Gebalkhiani. Hoe kwam je bij hem terecht?

“Toen ik in Tbilisi veel jongeren interviewde en hen toevoegde op Instagram, stelde het algoritme Levan voor. Hij zag er schattig uit en was een danser, dus ideaal voor de film. Aanvankelijk was hij heel verlegen en was hij niet geïnteresseerd. Ik spendeerde bijna zes maanden met hem en zijn vrienden. Ik achtervolgende ze obsessief doorheen hun dagelijkse leven. Daardoor kregen we een hechte band waardoor we geen filter meer hadden tijdens het filmen. Hij schreef ook veel verhalen voor me die als inspiratie dienden voor de film. Daarom is hij zo naakt en open in de film.”

Wat overtuigde hem dan uiteindelijk om toch mee te doen?

“Ik denk dat het voor hem een zaak was van beslissen wat hij met zijn leven wilde doen. Veel opties zijn er niet in Georgië als hedendaags danser. Er is exact een dansstudio met zeer weinig middelen dus daar vind je weinig carrièremogelijkheden. We hadden een zeer goede klik en hij voelde zich comfortabel bij onze filmploeg. Hij is een zeer dappere jongen en zeer anders dan eender welke jonge gast die ik ooit heb ontmoet. Ik zou het nooit gedurfd hebben op die leeftijd in Georgië.”

Hoewel de film gaat over de homoseksuele danser Merab, vermijd je de clichés van een typische queer film. Was dat intentioneel?

“De boodschap van de film is dat je je traditie en cultuur eigen moet maken. Niemand kan voor Merab definiëren wat het is om Georgisch te zijn, net als niemand anders jou kan vertellen hoe je Belgisch moet zijn. Ik kreeg het idee voor de film na de Pride Parade van Tbilisi in 2013 die desastreus afliep voor vele betogers. Ik wilde dat de film iets feestelijk werd, een soort warme knuffel om mensen op te monteren. Het moest vooral liefde uitstralen. Merab twijfelt in de film nooit over zijn seksualiteit. Hij is gewoon gelukkig en verliefd. Hij is nooit het slachtoffer, blijft altijd sterk en vecht voor zichzelf.”

In de film toon je ook een andere kant van Tbilisi met een underground queer culture. Waarom was dat geen optie voor jouw protagonist?

“Tbilisi heeft inderdaad een underground queer scene, maar die is redelijk problematisch. Een jong queer-persoon in Georgië heeft niet de optie om uit de kast te komen en zijn ware leven te leiden. Een mogelijke uitweg is dan de alternatieve underground, die zeer geseksualiseerd is. Dat is verontrustend voor de ontwikkeling van iemands seksualiteit. Ik zou zelf in de war zijn als mijn eerste ontmoeting met de LGBTQIA+-scene op zestienjarige leeftijd in een duistere dark room was geweest. Ik heb zo veel jongeren ontmoet en met hen gesproken voor de film. Hun seksuele ervaringen waren vaak denigrerend. Ik ben geen moralist maar het is een probleem wanneer dat de enige optie is. Daarom wilde ik dat de film voor Merab over liefde ging.”

Films maken als Russische roulette

Er zit ook veel van jezelf in de film. Zo is de soundtrack een mix van Georgische traditie en Zweedse gay iconen zoals Abba en Robyn.

“Voor die muziek hebben we veel geluk gehad. Net als in de rest van de wereld is Abba enorm populair in Georgië. De jongeren in de film draaiden zelf altijd Abba om op te dansen zonder dat we de rechten voor die muziek hadden. Gelukkig is een van de producers van de film Ludwig Andersson, de zoon van Benny Andersson van ABBA. Die stemde in zodat we geen 20.000 dollar moesten betalen voor een kort streepje muziek. Ook Robyn was enthousiast over onze film en liet haar muziek gebruiken.”

“Film maken is natuurlijk altijd therapeutisch. Het is nu een jaar geleden dat we begonnen met filmen en ik heb nog geen tijd gehad om echt na te denken over hoe ik ben veranderd. Tijdens interviews wanneer ik over de film praat, kom ik wel regelmatig tot inzichten. Voor mij was de film een afscheid van mijn jeugd. Voor mij gaat de film over hoe snel je je jeugd verliest. De ene dag ben je met je vrienden aan het dansen, al rokend en luisterend naar Abba, en een aantal dagen later trouw je. Je beseft op dat moment niet wat je opgeeft en dat is best droef.”

Was je bang voor de reacties op de film, vooral vanuit Georgië?

“Nee, absoluut niet. Ik werk niet vanuit angst omdat bang zijn van bepaalde zaken mij zou belemmeren. Gelukkig vinden tot nu toe het Georgische publiek en recensenten de film goed, maar het kwam nooit in me op dat ze dat niet zouden vinden. Op het einde van de dag heb ik daar toch geen controle over. Films maken is zoals Russische roulette. Je kunt de beste intenties hebben met de beste acteurs, en dan nog kan het publiek het niets vinden.”