een onbehagelijke scifi-hallucinatie

Met Ex Machina kondigde 28 Days Later-scenarist Alex Garland zich vier jaar geleden aan als een veelbelovend regietalent. Is hij erin geslaagd om met een verfilming van Jeff Vandermeers scifi-roman Annihilation opnieuw indruk te maken? Grotendeels wel. Zijn nieuwste langspeler is sciencefiction die zowel de hersenen als de zintuigen bestookt, met een zinderende filmervaring als resultaat.

Annihilation stelt je voor aan Lena, een rouwende biologe die wordt vertolkt door Natalie Portman. Ze rouwt om haar echtgenoot Kane (Oscar Isaac), die maanden geleden op missie vertrok en sindsdien spoorloos is. Tot hij terug opduikt. Maar Kane is niet meer de man waarop ze innig verliefd is geworden. Wanneer haar geliefde onwel wordt, raakt Lena voor ze het goed en wel beseft betrokken bij een onderzoek naar een mysterieus gebied, The Shimmer, waar heel andere natuurwetten gelden. Ze gaat akkoord om een expeditie naar de plek te vervoegen, een uitstapje dat heel wat gevaren met zich meebrengt.
Het is de aanzet van een premisse die tot nu toe de modus operandi van Garland typeert: diepgravende sciencefiction serveren die met ambitieuze ideeën speelt en de centrale personage stevig op de proef stelt. In Ex Machina deed hij dat door de relatie tussen mens en artificiële intelligentie te belichten, in Annihilation door gebroken persoonlijkheden in een extreme situatie te droppen.

Recensie Annihilation

Natalie Portman

Vooral in het geval van Lena levert dat een personage met een intrigerende verhaallijn op. De vrouw gaat gebukt onder de vraagstukken omtrent het lot van haar man. Om antwoorden te krijgen en in de hoop om wat verloren lijkt terug te vinden, zet ze haar eigen leven op het spel door zich volop op het onbekende te gooien. En zo waagt elk ander teamlid van de expeditie zich aan het onbekende om iets betekenisvol te kunnen verwezenlijken of om komaf te maken met demonen.

Helaas schiet het scenario van Garland op psychologisch vlak wat tekort. Eén van de filmmaker zijn grootste inspiratiebronnen was Andrei Tarkovsky’s Stalker, een film waarin een mysterieuze locatie een gigantische existentiële invloed uitoefent op een drietal karakters. In Annihilation blijft die invloed enigszins aan het oppervlak drijven. We worden geconfronteerd met de littekens van Lena en haar metgezellen, het wordt duidelijk gemaakt dat het onvoorspelbare gebied zijn weerslag heeft op de psyche van de personages, maar Garland bereikt op narratief vlak net niet de diepgang die van Annihilation een moeilijk te verteren brok humane cinema kan maken. Transformatie, verlossing, psychologische weerbaarheid, trauma, depressie en zelfontdekking zijn allemaal thema’s die worden aangeraakt. Maar tot een diepe duik in wie de centrale figuren zijn, leidt het zelden.

Het is vooral het hele sfeertje dat de cineast creëert dat van Annihilation een memorabele scifi-topper maakt. De geluidsband pakt je helemaal in met gezwollen klanken en een bevreemdende soundtrack, de trippy visuals bezorgen je een onbehagelijk gevoel, de aanwezige horrorelementen – die beer! – treffen doel en de natuurlocaties waarin Portman en co. zich bevinden zijn beklemmend. The Shimmer is niet van deze wereld, wat op audiovisueel vlak knap duidelijk wordt gemaakt. Het desolate, onvoorspelbare karakter bezorgt niet enkel de personages een unheimlich gevoel, maar ook jou als kijker. Om nog maar te zwijgen over hoe de meedogenloosheid van de natuur in dit filmcuriosum wordt neergezet.

Annihilation is een film die bulkt van ambitie. Garland is een pientere regisseur, al mist hij als scenarist misschien nog net die intellectuele uppercut die zijn eigenzinnige verhalen kunnen gebruiken. Maar Hollywoodcinema als dit omarmen we met plezier. Als creatie van vele vragen en weinig antwoorden blijft dit werkje zeker aan de ribben plakken. Wanneer de aftiteling begint te lopen, lijkt het wel of je twee uur lang in een kille, onherbergzame dimensie hebt vertoeft. Een gewaarwording die op een vreemde manier haast therapeutisch werkt.